Bóng chiều hiu hắt

 1. Lặn lội tìm con

Trời Sài Gòn trở lạnh, những ngày cuối năm mà lạnh và có cả mưa bay. Với người đủ mặc dư ăn thì điều đó là lãng mạn, nhưng với người mẹ già thấp thểnh đi tìm con thì đó là nỗi nhọc nhằn, vất vả.

Bà vừa đi vừa dòm lom, bước thấp bước cao, gặp ai cũng hỏi: “Có thấy Ba Câm đâu không mấy chú?”

Anh tám duẩn đang ngồi ở quán nước ven đường thấy vậy, mời bà cụ vô, rót cho bà ly trà nóng và an ủi : “Xóm trên có đám giỗ, chắc Ba Câm tới đó chứ gì! Bà đừng lo quá bà Mười à! Ổng có chân đi, ổng khắc có chân về. Bà đi tới đi lui, bệnh nữa đó.

Phải nghe anh duẩn và mấy người hứa, xíu ghé đám tiệc, sẽ mang Ba Câm về, bà Mười mới tạm an lòng lui về, nhóm cây nến vào căn bếp nhỏ lui cui làm bữa tối.

2. Mảnh đời buồn của mẹ

Chúng tôi tìm tới nhà anh Triệu tổ trưởng dân phố, trình bày về mục đích của cuộc viếng thăm. Anh Triệu và mấy bà con xóm liền cùng nhau ngồi lại kể cho chúng tôi nghe về cuộc đời bà cụ.

Bà là nguyễn thị nữ, bà con quen gọi là bà Mười. Bà sinh được 8 người con, có gái có trai, chết một đứa, và câm khùng một đứa.

Sáu người con đều nghèo, tứ tán mỗi đứa mỗi nơi, cái cảnh nông thôn của một thời sau chiến tranh đói nghèo, khiến chả ai có học. Cụ ông mất từ hồi trẻ sau một cơn cảm hàn bạo bệnh. Bà Mười ở vậy nuôi con. Chúng tự lớn tự khôn, đứa lấy vợ, đứa theo chồng, cũng chỉ là đời loanh quanh làm thuê làm mướn.

Có một đứa nuôi hoài mà không lớn, đã không lớn lại cũng chẳng khôn, đã khùng mát là lại còn câm. Đứa con ấy bà cứ âu yếm gọi hoài là Ba Câm. Thằng con Ba Câm giờ cũng đã gần… 50 tuổi.

Nuôi Câm lúc bé đã nhọc nhằn, lúc lớn mới là càng khổ thêm, vì càng lớn thì Ba Câm càng… dở chứng!

Câm đi suốt, có hôm đi bặt tăm hơi. Sợ lạc con, bà cụ lần tìm cùng khắp. Tìm thấy đã cực, đưa về cực hơn, thí cho Câm ăn, thí Câm tắm giặt.

Mà không đi, ở nhà thì Ba Câm làm khổ xóm, anh ta cứ nói ầm ĩ theo cách của mình: ú ớ hét lên. Người nghe không hiểu là anh ta kéo tay kéo chân, ngồi xuống đất vẽ lung tung. Ngôn ngữ của Câm xóm thôn chịu, may ra có bà Mười còn thông ngôn được vài chi tiết! Dù câm dù điếc nhưng Ba Câm cũng là một đàn ông, cũng có những sự khát thèm của con người, lắm khi dở hơi, Câm xồ ra đường, vỗ mông đàn bà con gái, người lạ thì chạy tán mạng, người quen biết thì tức đứng lại mắng te te. Nhưng dù lạ dù quen, nếu bà Mười ở nhà, thì bà đều đích thân ra xin lỗi người ta. Anh Triệu cười xòa: “Bà con không thương bà cụ, thì có mà nhiều phen Ba Câm ăn đòn bầm con mắt!”

Hỏi anh triệu bà cụ sống bằng gì. Anh cho hay có mấy người con ở gần thi thoảng chạy qua, thảng hoặc dúi cho năm ba chục. Bà cụ bòn góp, nuôi mình và nuôi con. Mấy năm trước còn khỏe, bà cụ còn chạy chợ sớm hôm, song giờ tuổi ngót 80, sau mấy trận suy tim nhập viện, thì thôi đành loay hoay vậy. Cũng phải đủ 80 tuổi mới được vào diện trợ cấp người già, chứ hiện tại thì chưa được. Nói cho hay, bà con người xóm chợ cũng tốt, người phụ nữ ngồi ở quán nước cho biết thêm, Ba Câm lò dò ra chợ buổi chiều hôm, bà con người ta cũng hay cho chút đồ ăn, câm thì câm, khùng thì khùng nhưng mà cũng có hiếu ra phết!

Câu chuyện bỗng rôm rả khi bà con kể mới gần đây, nhập nhoạng tối, người ta thấy Câm chạy ra đường hoa chân múa tay, hét rầm rầm và đấm ngực bộp bộp đầy đau khổ. Hàng xóm đổ ra, Câm chỉ vô nhà, bật đèn lên thấy bà cụ té sõng soài. Xóm giềng tri hô, gọi tìm một người con bà cụ cách đó một thôi đường, và đưa bà cụ đi cấp cứu.

Bà cụ vừa xin viện về đấy, lo Ba Câm không có ai trông, lại đi lên đám giỗ rồi, thể nào lại chả uống vài ly rượu. Ổng uống rượu, lại khổ bà cụ thôi, nóng bứt dứt, là ổng la hét…
3. Lòng mẹ bao la

Tôi tìm đến ngôi nhà nhỏ. Má Mười đang loay hoay nấu cơm chiều, ngó vô thấy má nấu cá lòng tong với mấy cọng thèo lèo. Má bảo: ăn thế nó mát, Câm nó hạ hỏa, bớt hét bớt la. Xin ông trời cho nó ở yên. Ngày tư ngày Tết đến nơi, đừng có phá làng phá xóm!

Hỏi về Ba Câm, má nghẹn ngào: thương lắm con, gần năm mươi năm cứ là con nít thôi, có biết gì đâu. Má nấu sẵn, chờ nó về ăn, không dám để nó nấu bao giờ, nó đốt cháy nhà mình, cháy cả nhà bà con thì đến khổ!

Năm mươi năm người mẹ ấy chưa từng bỏ một bữa ăn cho đứa con khờ. Ngay cả khi phải nằm viện, bà vẫn nhờ xóm giềng lo cho câm miếng ăn, rồi về bà sẽ gởi lại.

Năm mươi năm bà mẹ ấy vẫn cứ mong con lớn lên, dù biết rằng nó vĩnh viễn câm và mỗi ngày mỗi khùng nặng. Chưa một lần bà suy nghĩ tính toan, rằng gửi câm vào trại tâm thần cho nhẹ tấm thân. Bà bảo, ở với bà nó hiền, nó trẻ con, thi thoảng có làm om tỏi tí thôi mà, chứ đi trại là nó điên luôn cháu ạ !

Tôi xem bệnh án bà cụ, chợt nặng lòng, bệnh suy tim, song bà không thể nằm viện lâu vì không thể bỏ con vất vưởng.

Khi nghe nói có một người linh mục nơi xa xôi muốn giúp bà cụ chút quà. Bà ngồi thẫn thờ, thút thít khóc. Bà bảo:

- Nếu có số tiền người ấy giúp, bà sẽ chia làm hai. Một phần đi mua cái toa thuốc bác sỹ cho, phải uống thuốc để sống với Ba Câm. Còn một nửa thì dành mua cho nó bộ áo quần mà đón Tết. Còn một chút, bà lật bật lôi ra một hộp sắt xỉn màu: tôi sẽ cất đi, bòn góp để tuổi già hữu sự, không phải phiền con cái. Tôi mà chết trước, thì Ba Câm khổ lắm cô ơi !

Trong cái lạnh của buổi chiều cuối năm, má Mười đứng liêu xiêu ngó đợi con, và ánh mắt buồn vời vợi.

Từ xa, có tiếng la ú ớ. Ba Câm được một người xóm đưa về. Anh ta hoa tay chỉ chỏ và cười. Anh ta có ý khoe đòn bánh tét này, anh ta xin, mang về biếu mẹ ăn Tết.

Đỡ con vô nhà, má mười xụt xịt mắng yêu :

- Mồ cha bây, lại uống rượu phải không. Té vô sình rồi này. Lạnh không ? Thôi để má thay cho bây cái áo.

Ngôi nhà tăm tối bỗng ấm lên, khi má lui cui thắp nến và bới đống đồ cũ rích lấy ra cái áo mặc cho đứa con khờ.

Chúng tôi đứng lặng, và chợt cay khóe mắt!

Nhìn sang nhà bên cạnh, một gốc mai già cằn cỗi có một chồi non vừa hé, một bông mai sắp nở báo hiệu xuân sang.

Niềm tin vẫn loé sáng nơi những con người nghèo khổ ốm đau bệnh tật khi vẫn còn những con người quan tâm chăm sóc họ như mẹ Mười với Ba câm, nơi những người hàng xóm tốt bụng trong xóm nghèo ngoại ô.

Trong năm đức tin, những tín hữu phải làm sao để niềm tin của mình được loé sáng bằng hành động bác ái sẻ chia nơi những mảnh đời vỡ nát.

Chính “đức tin có việc làm” ấy như những chồi non chớm nở trong gốc mai khô cằn trong bóng chiều hiu hắt.

Tác giả: Lm Trần Đình Long

T.H
Chiều cuối năm

Comments are closed.